Om mijn ingewikkelde hormonale buien uit te leggen aan anderen, zeg ik weleens half lacherig: “Het lijkt wel of ik overgenomen ben.” Maar eerlijk? Het is zeker niet grappig.
Misschien herken je dit. De afgelopen weken voelde ik me goed. Ik sportte regelmatig, sliep goed, at gezond (oké, grotendeels 😉). Mijn werk liep lekker. Ik zat goed in mijn energie. Mijn hoofd was helder. En toen, ineens: BAM.
Ik werd wakker als een ander persoon. Ontzettend moe. Zwaar lijf. Kort lontje. Dan komen de eetbuien. Ik kan niet meer stoppen. Alles kost energie. Mijn discipline lijkt verdwenen. Alsof ik zelf nergens meer iets over te zeggen heb. Zelfs mijn leuke werk voelt zwaar. En mijn man? Die is dan ineens ook irritant. Shit. Daar gaan we weer!
De innerlijke commentator
Vaak gaat dit gepaard met somberheid. Mijn negatieve gedachten zijn sneller dan het licht.
“Ik ben niet goed genoeg.”
“Ik kan dit helemaal niet.”
“Wat heeft het allemaal voor nut?”
“Je hebt gewoon geen discipline.”
Maar inmiddels weet ik: dit gaat niet over discipline. Dit zijn mijn hormonen. In combinatie met mijn ADD. Wat een geweldige combinatie. Not!
De put waar je geen bodem van ziet
Wat het heftig maakt, is niet alleen de vermoeidheid. Het is het verlies van regie. Alsof alles wat stabiel leek ineens wankelt. Alsof mijn perspectief donkerder wordt. Alsof ik in een put glijd en niet weet waar de bodem is. Soms is die bodem er snel. Soms duurt het lang. En als het lang duurt, kan het écht donker worden.
Dat gevoel van geen grip hebben, is het enge stuk. Mijn eerste overlevingsmechanisme?Verdoven. Eten. Afleiding. Weg van het gevoel. Ik weet inmiddels: dat helpt op korte termijn.
Maar niet op de lange termijn.
Wat er met ons brein en hormonen gebeurt
Toen ik las wat hormonen doen in een AD(H)D-brein, viel er veel op z’n plek. Oestrogeen (vrouwelijk hormoon) ondersteunt dopamine (neurotransmitter). En dopamine is cruciaal bij AD(H)D: motivatie, focus, beloning, drive. Rond je eisprong piekt oestrogeen. Daarna daalt het snel. Vlak voor je menstruatie daalt het opnieuw.
Minder oestrogeen = minder ondersteuning van dopamine. En een AD(H)D-brein is gevoeliger voor schommelingen. Vooral voor snelle veranderingen in oestrogeen.
Wat kan er dan gebeuren?
Wat voor de één ‘een beetje PMS’ is, kan voor een AD(H)D-brein voelen als een tijdelijke depressie. Niet omdat we zwak zijn. Maar omdat ons brein gevoeliger reageert op hormonale schommelingen.
En dan is er nog PMDD
Toen ik hier verder in dook, kwam ik ook uit bij PMDD (Premenstrual Dysphoric Disorder). Dat is geen ‘gewone PMS’. Bij PMDD zijn de klachten heftiger:
Het belangrijke verschil? Het is cyclusgebonden. Het komt in de luteale fase (1 a 2 weken voor je menstruatie) en klaart vaak weer op zodra je menstruatie begint. Wat interessant en confronterend is: PMDD komt vaker voor bij vrouwen met ADHD.
Waarom? Omdat beide te maken hebben met gevoeligheid voor dopamine- en hormonale schommelingen. Het gaat dus niet per se om ‘te weinig hormonen’. Het gaat om hoe jouw brein reageert op veranderingen. Herken jij dat je elke maand in een put lijkt te vallen en dat het daarna weer opklaart? Dan is het geen gek idee om dit met jouw huisarts te bespreken.
En ja… na je 40e kan het grilliger worden
Ik ben net 42. En de afgelopen twee à drie jaar zijn deze donkere periodes vaker en heftiger aanwezig. Dat is geen toeval. In de perimenopauze worden hormoonschommelingen grilliger.
Oestrogeen stijgt en daalt minder voorspelbaar.
Voor een gevoelig brein kan dat betekenen:
Is PMDD een voorbode van de perimenopauze? Niet per se. Maar hormonale gevoeligheid kan in deze fase wel sterker worden, waardoor bestaande klachten duidelijker zichtbaar worden.
Veel vrouwen krijgen dan te horen dat ze een burn-out hebben. Of depressief zijn. Maar soms wordt het dan pas zichtbaar hoe gevoelig hun (AD(H)D)-brein is wanneer oestrogeen begint te schommelen. Ons systeem verandert. En onze gevoelige breinen reageren daarop.
Wat ik nu doe
Heb ik het opgelost? Nee. Herken ik het sneller? Ja. Ik houd mijn cyclus bij. Ik plan minder in deze fases zover dat kan. Ik verwacht minder van mezelf. Ik vraag om hulp waar dat kan. En ik neem geen grote levensbeslissingen in een hormonale week 😉
Ik ga niet meer in gevecht met de dip. Ik laat hem er zijn. Dat is echt niet altijd makkelijk, geloof mij!
Mijn huisarts is op de hoogte. Ik weet dat er opties zijn als het te heftig wordt. Alleen dat al geeft mij veel rust. En het eerlijk delen helpt. Ook al begrijpt mijn man het niet altijd, hij weet wel wat ik nodig heb. Dat geeft mij ruimte. En ook delen met andere vrouwen heeft mij geholpen. Geloof me, je bent niet alleen!
3 reacties
Ik herken alles hierin. Ben 45 en was 2 jaar van de pil af, omdat ik die niet meer nodig had (vriend heeft er een knoop in). In het begin was ik er blij mee, maar sinds een paar maanden herkende ik mezelf echt niet meer. Veel gelezen over de perimenopauze icm met AD(H)D, nou ik wist niet hoe snel ik anderhalve maand geleden naar de huisarts ben gerend om de Zoely pil te vragen. Binnen 2 weken merkte ik al een aanzienlijk verschil, vooral qua concentratie. Hopelijk gaat het ook wat doen tegen de stemmingsklachten. Fingers crossed!
Zo ontzettend herkenbaar. En niet alleen sinds mijn 40+, maar ook als puber. Als antwoord kreeg ik een hele zware pil (Diane), die achteraf gezien alles alleen maar erger maakte wat behoorlijke gevolgen in mijn leven heeft gehad. Daarna kreeg ik te horen dat je ermee moest leren leven. Ik heb vaak in die periodes zoals ik het noem hele zware buien, veel gaat mis/fout, mijn hoofd kan ik er niet bijhouden en ik kan letterlijk ziek worden, denk aan migraine aanvallen, alle spieren die gaan zeer doen en/of aanspannen, rugpijn, etc. Je hoort vaak medicatie verhogen maar ik durf dat niet ivm de migraine die ik dan ook krijg en van de medicatie krijgt ik soms ook hoofdpijn. Ik mag ook geen NSAID’s, dus kan het enkel indrukken met een paracetamol. Ik weet dat ik er wellicht weer eens mee naar de dokter moet, maar die drempel is door het verleden enorm. Ik heb zelfs moeten leren om minder te bagatelliseren (sinds kort).
Misschien is het tijd om HST te gaan gebruiken. Heb je waarschijnlijk minder last van schommelingen.