ADHD bij meisjes ziet er heel anders uit dan het ‘klassieke’ beeld van een druk, wiebelend jongetje. Omdat symptomen bij meisjes vaak minder storend zijn voor de omgeving, wordt de diagnose bij meisjes regelmatig over het hoofd gezien of pas op latere leeftijd gesteld.
Ik kan mij dus serieus ook geen meisje herinneren uit mijn jeugd dat ADHD had.
Of nou ja, waarvan het bekend was.
Jongens wel, absoluut! Maar meisjes werden gewoon niet gezien toendertijd. En dan heb ik het toch zeker wel over 35 tot 40 jaar geleden. (Jahaa… zo stokoud ben ik al).
Bizar, toch!? Want er zou toch beslist wel iéts gemerkt zijn wat anders was, wat minder lekker ging of anders aangepakt moest worden voor hetzelfde resultaat? Toch was het een grote blinde vlek, voor meesters en juffen, ouders, huisartsen en specialisten.
Jongens vs meisjes
Tegenwoordig weten we gelukkig veel meer over ADHD bij meisjes en vrouwen. De meest opmerkelijke verschillen ten op zichtte van jongens en mannen met ADHD zijn:
Waar jongens hun onrust vaak naar buiten richten (rennen, druk doen), keert het bij meisjes vaker naar binnen; dromerigheid, piekeren of een gevoel van constante innerlijke onrust.
Meisjes hebben vaker het ‘onoplettende type’ (voorheen ADD genoemd). Ze lijken in de klas rustig, maar krijgen de instructies niet mee omdat ze in hun eigen wereld en overvolle hoofd zitten.
Meisjes zijn vaak meesters in het verbergen van hun problemen (masking). Ze doen extreem hun best om sociaal wenselijk gedrag te vertonen, waardoor ze op school ‘onzichtbaar’ zijn, maar thuis compleet uitgeput raken of emotionele uitbarstingen hebben. Wat niet direct zichtbaar hoeft te zijn.
Als meisjes hyperactief zijn, uit zich dat vaker in veel praten (de ‘kwebbelkont’), anderen in de rede vallen of sociaal opdringerig zijn, in plaats van fysiek wild gedrag.
Meisjes met ADHD hebben vaker last van stemmingswisselingen, een laag zelfbeeld en zijn gevoeliger voor afwijzing of kritiek. Wat ze vaak ook liever voor zichzelf houden.
En wat dacht je van het eindeloze gefriemel? De continue gedachtestroom (Tot dieeeep in de nacht, waardoor ik nooit kon slapen en ’s ochtends niet kon opstaan. Ha, en nu nog steeds nie!) en dus wéér alles uit de kast moest halen (of juist in de kast moest laten) om op tijd in de klas te zitten, die ongekende hyperfocus waarin ik mijzelf compleet kon verliezen (yep, ook nu nog) gecombineerd met een bijna zieke vorm van perfectionisme.
En oh wee als ik dan kritiek kreeg. En kreeg ik die niet, dan bedacht ik zelf wel iets waardoor het toch niet goed genoeg was.
Speciale school
Met de kennis die er nu is, had ik op 8 jarige leeftijd de welbekende stempel (BAM!) zeker weten gekregen. Dat had mij heel wat kunstjes, extra hard werken, zelfbedachte ezelsbruggetjes en smoesjes verzinnen gescheeld.
Maar in plaats van een diagnose, mocht ik als 8-jarige naar de LOM-school. Omdat ik anders voor de tweede keer groep 4 zou moeten overdoen.
Na vele tests op school, waaruit bleek dat er niets mis was met mijn intelligentie (ik bleek juist een sterk ontwikkelde en welbespraakte jongedame) zou het beter zijn voor mijn zelfvertrouwen, die flink onder de maat was, om een jaartje naar een ‘speciale school’ te gaan. Daar zou ik vast mijn zelfvertrouwen snel opkrikken, omdat er van een leerprobleem feitelijk geen sprake was. En dat is natuurlijk super leuk, als 8-jarige perfectionistische mini-mierenneuker. Not!
Ik heb daar letterlijk gevochten (echt, met een jongen nog wel) en ik kon niet anders dan mijn ongenoegen delen met mijn ouders, die er gelukkig bovenop (en met hun handen in het haar) zaten.
Ik zat daar niet op mijn plek en werd juist helemaal niet gezien, misschien nog minder. Omdat de problemen van de anderen vele malen meer zichtbaar waren. Ik was de vreemde eend. Ik was er niet trots op dat ik wel gewoon een bal kon vangen of dat ik niet uit de klas gehaald werd voor logopedie of een andere vorm van extra hulp. Ik was weer niet goed genoeg. Zie je wel… Dus hup, omhoog die lat!
Gelukkig heeft het niet lang hoeven duren. Na een jaartje mocht ik weer naar een ‘gewone school’. De derde op rij… Arm kind! Wat een stress en wat een toestanden. Had niet gehoeven allemaal. Misschien was mijn zelfbeeld dan ook wat minder naar de kloten geweest.
100.000 stukjes
Maar ach, wat heb je d’r an! Ik kan de tijd niet terugdraaien. Ik kan het niemand kwalijk nemen. Wel kan ik die fucking moeilijke puzzel met 100.000 stukjes, waar ik al jaren mee bezig ben, eindelijk maken. Steeds een beetje meer. Nu krijg ik beeld.
Nu kan ik stukjes die ik gewoon doorgedrukt had op het verkeerde plekje, goed leggen. Ook kom ik steeds vaker verloren stukjes tegen, stukjes die ik had laten rondslingeren of gewoon stom vond en had weggestopt. En tja, er zijn ook kapotte stukjes…
Oké, klaar met die kutpuzzel!
Het komt erop neer dat ik heel veel ADHD signalen van toen nu pas herken. En men, wat vind ik het belangrijk dat meer mensen die signalen herkennen. Maar dan graag wel wat eerder. En het verschil (h)erkennen tussen jongens en meisjes met ADHD, om het stigma te doorbreken.
Want er is meer. En er is zo veel wat we nog niet weten of zien. Ga er niet vanuit dat de meesters of juffen bij jouw koters op school dit allemaal in de smiezen hebben. Zelfs bij huisartsen en specialisten is er nog een kenniskloof.
Liefs, Jessica
