We leren rekenen. We leren taal. Maar wie leert ons voelen?

De laatste tijd houdt me iets bezig. Ik neem jullie graag mee in mijn gedachtengang en ik ben heel benieuwd hoe jullie dit ervaren….

Regelmatig check ik bij mezelf in op een dag. “Hoe voel ik me eigenlijk?” De ene keer gaat dat makkelijk, maar ik betrap mezelf er ook op dat mijn hoofd vaak direct een antwoord klaar heeft. Zo van “ik ben een beetje moe, maar dat is niet zo gek want ik heb het ook druk etc….”

Maar dat zijn eigenlijk geen gevoelens. Dat zijn conclusies. En dat zette me aan het denken. Want hoe vaak denk ik eigenlijk dat ik voel, terwijl mijn hoofd al lang antwoord heeft gegeven?

Inmiddels begin ik te vermoeden dat het ingewikkelder is dan dat. Ik denk niet dat ik niet kan voelen. Ik denk dat mijn hoofd gewoon heel snel is omdat ik niet heb geleerd om de signalen van mijn lichaam en mijn gevoelens goed te interpreteren.

Denken over voelen is niet hetzelfde als voelen

Ik weet hoe belangrijk het is om hoofd en lichaam weer in contact met elkaar te brengen. In mijn coachpraktijk zie ik vaak dat mensen zijn gaan wonen in hun hoofd en niet meer in verbinding staan met hun lichaam. Daarom probeer ik in coachsessies die verbinding te herstellen. Check eens bij jezelf: wat voel je nu in je lichaam? Vaak krijg ik dan een uitgebreid verhaal te horen. “Ik denk dat …., dat komt door….”

Allemaal waardevol. Maar hier verwarren we denken over voelen met voelen. Want voordat we echt hebben opgemerkt wat er in ons lichaam gebeurt, hebben we er al een verklaring voor bedacht.

En ik herken dat zó. Mijn hoofd analyseert. Verklaart. Lost op. En ondertussen heeft mijn lichaam misschien al lang iets ‘gezegd’, maar kreeg het simpelweg de kans niet om uit te praten.

We leren van alles. Behalve dit.

We leren op school rekenen. We leren taal. Maar wie leert ons eigenlijk de taal van ons eigen lichaam?

Niemand heeft mij ooit uitgelegd hoe spanning voelt voordat het stress wordt. Hoe een grens voelt voordat ik eroverheen ben. Hoe verdriet voelt voordat ik het weg relativeer. Of hoe ik het verschil herken tussen behoefte aan rust en behoefte aan beweging.

Want dat vind ik misschien nog wel het lastigst. Ik denk dat ik moe ben, dus ik plof op de bank. Een uur later voel ik me nog steeds leeg. Terwijl een wandeling misschien precies was geweest wat mijn lichaam nodig had.

Of ik blijf doorgaan omdat ik denk dat het nog wel gaat. Tot mijn lichaam ineens heel duidelijk zegt dat het genoeg is geweest. Blijkbaar is voelen niet hetzelfde als weten wat je nodig hebt.

Pas later ontdekte ik dat daar zelfs een naam voor bestaat: interoceptie. Het vermogen om signalen uit je lichaam waar te nemen én te begrijpen. Dat vond ik ergens een opluchting.Het blijkt dus iets te zijn wat meer mensen lastig vinden. Het is een taal die je kunt leren.

Alles is informatie

In mijn trainingen en coachgesprekken zeg ik vaak: “Alles is informatie.” Niet omdat elk signaal meteen een antwoord geeft. Maar omdat elk signaal nieuwsgierigheid verdient. Dat is misschien wel de grootste verandering die ik zelf heb doorgemaakt.

Vroeger wilde ik zo snel mogelijk begrijpen wat er aan de hand was. En het liefst wilde ik het meteen fixen. Nu probeer ik eerst waar te nemen en het gevoel er volledig te laten zijn. Zonder er een groot verhaal van te maken. Het begint bij bewust worden van signalen.

Ik weet het lang niet altijd. En misschien hoeft dat ook wel niet...

Misschien is dát wel leren voelen

Ik denk steeds minder dat leren voelen betekent dat ik méér moet voelen. Misschien betekent het juist dat ik minder snel antwoord hoef te geven. Dat ik mezelf niet direct hoef uitte leggen waarom ik iets voel. Dat ik niet meteen op zoek hoef naar een oorzaak of een oplossing. Maar eerst mag opmerken wat er is. Zonder oordeel. Met nieuwsgierigheid. En dat het gevoel er ‘gewoon’ mag zijn. Het hoeft niet weg.

Mijn lichaam spreekt al mijn hele leven tegen me. Soms luid en misschien soms ook fluisterend. Alleen heb ik nooit geleerd hoe ik die taal moest verstaan. En misschien is dat precies waar leren voelen begint. Niet bij het vinden van het juiste antwoord. Maar bij de bereidheid om even stil te blijven staan bij het gevoel, voordat je hoofd het gesprek overneemt.