Hee hai, daar ben ik weer! Als je mijn vorige blogs hebt gelezen, dan weet je inmiddels dat ik niet vies ben van een portie zelfreflectie met een flinke knipoog. Ik nam jullie mee in mijn achtbaan van voor en na de diagnose, de crash in het beruchte diepe zwarte gat en mijn eeuwige gevecht met de 100.000 maskers en trucjes om maar gewoon ‘normaal’ mee te kunnen draaien.
Altijd met een brede glimlach, een pijlsnelle grap, of een quick-fix. Want hey: Jessica to the rescue, toch? Maar vandaag zet ik de grapjes heel even op pauze, een beetje dan. Vandaag wil ik het hebben over een onderwerp waar ik lang en heel goed over heb nagedacht, of ik het überhaupt wel moest blootleggen. Een onderwerp dat schuurt, dat dieper gaat dan chaos of vergeetachtigheid. En een onderwerp dat kan resoneren en pijnlijk kan zijn.
Vandaag duiken we in de complexe, verwarrende knoop tussen ADHD en trauma. Of is het trauma en ADHD?
Er was eens een meisje van vier
Laat ik maar meteen met de deur in huis vallen: toen ik vier jaar oud was, heb ik een ernstig trauma opgelopen. Die heb ik vervolgens met mijn vierjarige kleine koppie zo ver mogelijk weggestopt in alle hoeken en gaten die ik maar bedenken kon. Zodat ik er maar nóóóóit meer over na hoefde te denken en het misschien wel zou vergeten. Vanaf dat moment zou ik mezelf beter beschermen, adem in adem uit, schoudertjes d’r onder, hupsakeetje, gewoon doorgaan! Niks aan de hand!
En dat heb ik zo gruwelijk goed gedaan, dat ik er zelfs in mijn volwassen leven aan twijfelde of het wel over mij ging, als mijn naasten erover begonnen. De inhoudelijke details ga ik je niet aan je neus hangen. Sommige stukjes houd ik liever privé om mijzelf en mijn kindjes toch enigszins te beschermen tegen alle fucked up shit van de boze grotemensenwereld. Dus voor wie dit niet kan respecteren, afsluiten en verder scrollen graag! Doei!
Oké….
Maar het feit dat het er is, daar hoef ik niet langer over te zwijgen. Dit trauma heeft mij gevormd. Het heeft de blauwdruk van wie ik ben, fundamenteel veranderd. En dat maakt dat er sinds mijn ADHD-diagnose, inmiddels bijna acht jaar geleden, toch altijd wel één specifieke vraag door mijn hoofd blijft spoken. Een vraag die waarschijnlijk herkenbaar is voor iedere chick die op latere leeftijd hoort dat haar brein net even anders werkt: “Wat als…?”
In mijn geval; wat als dat trauma er niet was geweest? Zou ik dan ook die stuiterende kletsmajoor zijn? Had ik dan ook naar een speciale school gemoeten? Had had ik dan ook drie jaar lang op gitaarles gezeten, de meest prachtige klassieke stukken gespeeld, zonder ook maar één noot te kunnen lezen (wat dus niemand wist). Had ik dan wel al mijn teksten kunnen onthouden bij optredens met mijn cover bandje. Zouden de weekboodschappen en het huishouden dan geen chronische worsteling zijn geweest? Was het vreselijke moedermonster dan wellicht niet ontwaakt? Was ik dan ook in die burn-out gecrasht? En…pff, heb je even?
Het lijkt mij duidelijk dat mijn brein destijds simpelweg in een overlevingsstand is geschoten. En daar ‘veilig’ is blijven hangen? En dat heeft mijn ergens vast ook wel geholpen. Ik vond de kracht om door te gaan, had het vermogen om weinig te voelen en wist ongemak feilloos te maskeren.
Maar aan de andere kant… heeft trauma uiteindelijk mijn ADHD uit de doeken gedaan? Is er vanaf dat moment iets in mij geknapt waar ik anders totaal aan voorbij gegaan zou zijn? Of was het juist mijn anders werkende brein wat ervoor gezorgd heeft (of i.i.g. niet heeft helpen voorkomen) dat het trauma juíst mij overkwam?
Het is een vraag, met honderdduizend vervolgvragen, die nooit beantwoord zal worden, ben ik bang. En ergens is dat oké, life goes on. En toch, het blijft een fascinerende vraag…
De wetenschap
Als rasechte ADHD’er heb ik uiteraard al een paar flinke nachten gehyperfocust op dit onderwerp en ben ik vol in de psychologie gedoken, om te begrijpen hoe het zit. En wat blijkt? De wetenschap is er ook nog niet helemaal uit, maar de link tussen ADHD en trauma is gigantisch. Ze overlappen elkaar zo enorm dat het soms bijna niet te ontwarren is.
Als kind met een onontdekt ADHD-brein, loop je in deze maatschappij al constant op je tenen. Je krijgt vaker negatieve feedback (of creëert deze zelf), voelt je sneller onbegrepen en ontwikkelt een enorme bewijsdrang om ertoe te doen. Dat constante gevoel van ‘niet goed genoeg zijn’ is op zichzelf al een vorm van chronische stress.
Maar draai het eens om: wanneer je op zeer jonge leeftijd een ernstig trauma meemaakt, raakt je zenuwstelsel chronisch overprikkeld. Je brein bevindt zich continu in de vecht-, vlucht- of bevriesstand. En laat de symptomen van een overprikkeld stresssysteem nou exact lijken op… jawel, ADHD! Potjandorie, daar heb je ze hoor: concentratieproblemen, emotionele (in-en uitwendige) ontploffingen, hyperalertheid en impulsiviteit.
Neurowetenschappelijk onderzoek laat zien dat zowel trauma als ADHD invloed hebben op de prefrontale cortex – het deel van je brein dat verantwoordelijk is voor planning, emotieregulatie en focus. Die moet bij mij dus vast helemaal weggevaagd zijn. Dat verklaart een hoop! (Haha…grapje, even serieus)
Het is een klassiek kip-of-ei-verhaal. Versterkt het trauma de ADHD, of maakt de ADHD meer kwetsbaar voor de impact van trauma? Schiet mij maar in een loempia, geen idee. Het antwoord is waarschijnlijk: allebei.
Overleven en acceptatie
In mijn eerdere blogs schreef ik al over de zoektocht naar acceptatie. Dat ik met een denderende slakkengang steeds een stukje dichterbij kom. Maar ik merk dat acceptatie voor mij pas kan ontplooien als ik álle puzzelstukjes ook durf aan te kijken. Niet alleen de ADHD-stempels of de hormoonschommelingen, maar ook die diepe, oude wortels uit mijn vroege jeugd.
Het meisje van vier dat destijds moest overleven, is de basis geworden van de vrouw die nu haar knetterende best doet om alle ballen hoog te houden. Die overlevingsmechanismen van toen – het pleasen, het maskeren, de humor als schild – hebben mij heus ergens gebracht. Ze hebben me gemaakt tot de veerkrachtige, creatieve en empathische vrouw die ik nu ben. Klein beetje gestoord wel, maar dat houd de boel lekker luchtig. Zodat ik niet (weer) het zwarte gat ingetrokken wordt, mocht mijn batterij nog een keer leegraken.
En het antwoord is…
We hoeven de vraag ‘Wat als…’ uiteindelijk misschien helemaal niet te beantwoorden. Mijn brein is hoe het is: een tikkeltje chaotisch, intens gevoelig, snel overprikkeld, maar ook kleurrijk en vol leven. Of dat nou puur genetische ADHD is, een erfenis van iets super stoms– of een ingewikkelde cocktail van beide – het mag er allemaal zijn.
Ik hoef ook niet perfect te zijn, want perfectie is saai (en past sowieso niet in mijn agenda, al zou ik het willen…ha!). Ik heb nou eenmaal heel wat te verstouwen gehad. En tja, wie niet? Iedere gek zijn gebrek, ja toch niet dan?!
Dus, lieve Dopamina’s, alle gekheid op een stokje; mocht jij ook worstelen met een dubbele rugzak van een uniek brein én shit uit je verleden: je bent niet alleen!
Samen zijn we sterker 💕
Bovendien, niemand had dit varkentje beter kunnen wassen dan wij!
Je hoeft niet iemand anders te worden om toch verdomde trots te zijn op wie je bent! Net als ik, ik ben zo trots op mij dat ik het eigenlijk niet durf te geloven!
Hahaha…dikke flapdrol toch? Anders is het natuurlijk weer te perfect, kan ech nie!
Kus op je neus 💋 en tot de volgende keer!
Liefs,
Jessica
Lees hier wekelijks met onze gastbloggers mee. Ze schrijven over alle onderwerpen rondom ADHD. Een feestje van herkenning!
18 reacties
Zo ontzettend herkenbaar!
Toen mijn zoon de diagnose ADHD kreeg, vielen bij mij de kwartjes en tegen mijn 50ste kreeg ik mijn eigen diagnose. Eerst ging er een wereld voor mij open en de medicatie maakte echt wel verschil. Maar er bleef een puzzel over: waarom had ik het tot dan toe dan makkelijk gered… Althans dat dacht ik…
Ik dacht dat iedereen zo worstelde als ik… Maar achteraf gezien kon ik maar nauwelijks mijn hoofd boven water houden. Ik heb al een hele reeks burnouts gehad en evenveel shit op mijn werk. Maar ik laat me er niet onder krijgen en vecht door met alles wat op mijn pad komt.
Nu ben ik in de 60 en vele therapieën verder en snap de puzzel al een stuk beter. Ik heb hechtingsproblematiek vanuit mijn prille jeugd en heb vooral overleefd op mijn bovengemiddelde intelligentie (HB vind ik zo’n naar woord). Ik weet nog steeds niet wie ik zelf ben en wat ik wil vanuit mezelf itt vanwege de kritische ondertiteling in mijn hoofd.
Ik weet ondertussen (hoop ik) alle puzzelstukjes wel. Maar het maakt uit vanuit welk puzzelstukje bepaald gedrag komt, want dan weet ik hopelijk hoe ik er iets aan kan veranderen. Want dat wordt in onze maatschappij verwacht van mensen met een a-typisch brein… Binnen de lijntjes kleuren.
Terug kijkend heeft de menopauze er ook fors ingehakt… Ik dacht dat ik daar nauwelijks last van had gehad… Maar sinds die tijd loop ik weer helemaal vast… En ja, die hormonen hebben fors invloed op je neurotransmitters en wat er verder nog in je brein gebeurt…
Al met al heb ik de puzzel nog steeds niet ontrafeld en zei er iemand acceptatie? Dat gaat ook met ups en downs. Ik weet wat de puzzelstukjes zijn en dat verandert niet, maar ik vind het zo oneerlijk dat ik me overal altijd maar weer moet aanpassen… Daar ben ik zo klaar mee… Dat kan ik nog echt niet accepteren…
Ik ben vrij open over mijn problematiek omdat ik denk dat begrip van de mensen om mij heen zou kunnen helpen… Maar ben dan ook weer zo teleurgesteld als dat toch backfired…
Ik vraag mij af of het wel helpend is om in de hokjes van diagnoses te denken want die hokjes overlappen te veel. Ik zou willen dat er meer begrip en acceptatie was voor de diversiteit van mensen. Dan zouden we niet zo veel energie kwijt hoeven zijn om te kunnen functioneren. Maar zolang dat nog niet zo is zullen we ieder onze eigen puzzelstukjes moeten ontrafelen om overeind te blijven.
Als je tot hier hebt doorgelezen, wil ik je daarvoor bedanken, want het is een ontzettend stuiter verhaal geworden. Ik moest het kennelijk even kwijt.
En sterkte allemaal met je puzzel!
Ik volg je verhaal juist supergoed! Iets met op dezelfde golflengte?! 🤣
Is het niet, even los van die verrekte hormonen, dat wij het vooral voor onszelf zoooo ontzettend moeilijk maken? Omdat we mee willen met de meute? Terwijl wij, als we even heel eerlijk zijn, eigenlijk juist de mensen leuk vinden die buiten de lijntjes kleuren? Waarom conformeren wij ons daar niet aan?!
En jij bedankt dat je mijn verhaal wilde lezen ❤️ en de ballen had om ook een stukje van jouw versie te delen. Daar ben ik jou, en alle Dopamina’s/ -o’s in de reacties hieronder en -boven echt héél dankbaar voor! 🙏🏼💕
Heb je het boek Het Verstrooide Brein van Gabor Maré gelezen? Vond het een verhelderend boek waarin ook de overlap van trauma en ADHD wordt besproken. Is echt een aanrader.
Thanks voor de tip Yasmina! 🙏🏼
Zal eens kijken of er ook een luisterboek van is 😜
Als je me bij diagnose 4 jaar geleden zou hebben gevraagd of ik ook een trauma kon hebben, dan zou ik je hebben uitgelachen. Inderdaad beschermt je brein je voor wat je als kind nog niet aan kon. Het beschermde me door emoties op te sluiten in mijn lichaam, een spanning die jaren later zich begon te uiten als stress en angst/paniekaanvallen. Maar is mijn ‘ADHD’ veroorzaakt door het trauma? Nee dat denk ik niet. Het kan wel dat een ADHD brein anders reageert op trauma, wij leren immers al vroeg ons aan te passen en te maskeren hoe het met ons gaat. Emoties worden vakkundig weggedrukt en opgekropt tot we niet meer kunnen. En dat zorgt ervoor dat we ook trauma goed verstoppen, soms niet eens beseffen dat er trauma is.
Ook na mijn zeker 3 jaar therapie voor het trauma, de lichamelijke spanning, de paniekaanvallen, de angsten heb ik nog ADHD, versterkt door de leeftijdsgerelateerde hormoonellende. Dus of het nou ADHD is door trauma of trauma door ADHD of twee aparte diagnoses met dezelfde symotomen, ik vrees dat ik ermee moet leven dat het allemaal nét iets lastiger gaat de meeste dagen.
Kwestie accepteren, nog eens proberen en door ademen.
Amen 🙏🏼❤️
Ik ben dan wel een man, maar wel herkenbaar, ik heb trauma opgelopen tien ik 3 was terwijl ik qua ontwikkeling al ver vooruit liep ten opzichte van mijn leeftijds genoten. Liep al met 9 maanden was,al zindelijk wilde leren schrijven en lezen voor ik naar school ging. Ik was tussen 3 en 4 naar de kleuterschool, werd daar getest en heb blijkbaar iets heftigs meegemaakt waardoor ik in m’n broek plaste, niet meer at, niks meer kon, dus van de kleuterschool af naar de kleuterschool zorg. En verder op speciale scholen gezeten, waar was het verder ontwikkelde kindje gebleven? Op straat beland op mijn 18e verslaafd geraakt echt de weg kwijt, aantal keren aan de dood ontsnapt door te lang door gaan zonder te slapen. Dat ik nog leef is een wonder, ik kom steeds weer in mijn kindstuk terecht, mijn ex vriendin inmiddels zegt steeds je lijkt wel een kind van 3 in bepaalde situaties. Ik weet niet hoe ik daaruit kom, maar functioneer met vele maskers, gedrag komt eruit met narcistische trekken, alles om bij mijn werkelijke gevoel weg te gaan. Maar ik begrijp je verhaal, want het heeft raakvlakken met de mijne. Mooi en leuk geschreven
Daar word ik even stil van lieve Sebastiaan…en dat gebeurt niet zo snel 😶❤️
Zo herkenbaar… sinds de diagnose op de leeftijd van 41 jaar zijn er veel puzzelstukjes op zijn plek gevallen, maar lijkt het ook alsof mijn chaos steeds erger word.
Hoe kan het dat ik jaren overeind ben blijven staan en dat ik nu bij de kleinste dingen totaal emotioneel incontinent ben? Zijn het inderdaad de trauma’s die ik heb? Dat ik altijd door ben gegaan met het leven omdat ik niet wilde zeuren omdat er altijd wel “iets” met mij is (inprenting door 1 opmerking ooit gemaakt). Of is het dan toch de ADHD die mijn brein laat werken zoals hij werkt….
Ik herken heel veel in de symptomen van mensen die een late diagnose hebben gekregen. Maar het kan ook
dat m’n hormonen, werk en gezin maken dat ik de ballen niet meer in de lucht kan houden en dan eigenlijk alles er uit komt wat ik al die jaren binnen heb gehouden?
Zeg het maar….
Oh Korien, same story hiero.
Na mijn diagnose zat ik bij het minste en geringste in pannetje 10 (lees; overkoken). Terwijl het mij al die jaren daarvoor altijd gelukt was om mij in te houden of mijzelf overal doorheen te bluffen.
Moet je nagaan hoe lang je op je tenen moest lopen?! En nu hoeft dat gewoon niet meer. Dan is het alleen nog een kwestie van finetunen, weten wat wel werkt voor jou en wat niet. Kat in het bakkie! Nee hoor, grapje! Dat is vást nog 100.00 keer keihard op je bek gaan, aanpassen en bijschaven. Uiteindelijk komt er vást wel een klein lichtje, houd vol ❤️
Oke, ook ik heb een flink trauma uit mijn jeugd. Altijd anders gevoeld maar ook altijd te horen gekregen, dok teveel, te aanwezig, teveel kletsen, teveel voelen, te intens, overdreven en altijd maar therapie om me aan te passen. Dan vorig jaar de overgang hallo hier ben ik 56 jaar inmiddels en ja hoor dan komt 8 maanden daarna mijn therapeut met denk dat je adhd hebt..ik sta nog op de wachtlijst. Mijn huisarts denkt het ook. Ik slik al medicatie om mijn fulltime baan te kunnen uitvoeren. Maar kijk eens naar..trauma?, kindsdeel..overgang en adhd? Dan alles bij elkaar?
Schiet mij maar lek..want alles heeft dezelfde symptomen..dus ik vraag me serieus af..wie ben ik? En wat mankeer ik eigenlijk..welk label mag ik aan mezelf hangen?
Of mag ik gewoon er zijn? Puur als mezelf…zonder label..
Ik vind het momenteel een rollercoaster..en hoop mezelf gauw weer terug te vinden
Zo herkenbaar….
Vind het ook een zoektocht wie ik om hulp kan vragen. Zou graag ondersteuning willen, voor mezelf maar ook om een leukere moeder te zijn. Vooral dat laatste doet me veel verdriet….
Dat herken ik zoooo…
Zowel de zoektocht naar hulp als het verdriet 😢❤️
Wat betreft die zoektocht naar hulp, denk dat ik mijn volgende blog daar aan ga wijden.
Ja, hier ook de combi complex trauma (en bijbehorende psychische problemen), overgang en late diagnose ADD. En HSP en kenmerken van ASS en HB. Ingewikkelde kluwen 😔 Voor iemand die altijd wil weten waarom ook heel lastig om te accepteren dat ik ben wie ik ben, om welke reden dan ook.
😣 Oef…😘
Snap het helemaal Mandy. 😘
Ook de vraag naar het ‘waarom’. Aan de andere kant, gaat het label je helpen te accepteren wie je bent? Door wat je allemaal hebt moeten doorstaan ben je ongetwijfeld ook een super creatief en krachtig mooi mens, met heel veel talenten. Vergeet ook niet om daar f$#%ing trots op te zijn! Een label helpt je iig niet om jezelf in een ‘normaal’ keurslijf te wurmen. Denk ik…(maar wie ben ik?! 🤪)
Maar met een beetje trots en zelfliefde kan je jezelf wel het keurmerk ‘bijzonder’ (in a good way) aanmeten. Wat dat ben je, dat weet ik zeker ❤️
Hoi,
Zo he, hier moet ik even op hyperfocussen pfff
Dank voor deze blog.
Zo herkenbaar dat ik een beetje in de war ben maar goed ik zit ook thuis met een burn out. Binnenkort bespreken met m’n psycholoog die ook al zoiets had gezegd.
Knuffel voor jou!
Oh jeetje…adem in, adem uit. Fijn dat je het met iemand kan bespreken. Liefs 💕