In 1993 schreef Thom Hartmann een boek met een theorie die prima in mijn straatje past. In een notendop schreef hij dat mensen met ADHD geen foutje van moedertje natuur zijn, maar zijn geprogrammeerd voor een andere tijd. Normaal gesproken krijg ik jeuk van het woord ‘superpower’ in combinatie met ADHD, maar in deze context verdient hij het. In de tijd van jagers en verzamelaars waren onze eigenschappen namelijk geen stoornis maar de reden dat de stam overleefde. Een superpower dus. Hartmann noemt dit de Hunter vs. Farmer theorie.
Wetenschappelijk gezien houdt deze theorie trouwens geen stand. Er is niet genoeg genetisch of antropologisch bewijs om te stellen dat mensen met ADHD direct afstammen van jager-genen en anderen niet. Maar blabla-chocoladevla, ik kies er gewoon voor om het te geloven. Al is het maar omdat het een veel leukere manier is om naar mezelf te kijken dan die eeuwige gebrekenlijst die me normaal gesproken voorgeschoteld word.
Toen ADHD nog supernuttig was
10.000 jaar geleden was het simpel. Je had jagers. Je had verzamelaars. En verder dan dat ging mijn geschiedenisles niet. Maar de jagers, daar gaat het om.
Jagers waren mensen die elke verandering in de wind voelden, elk bosje hoorden ritselen en ieder takje hoorden kraken. Als jager moest je altijd aan staan. Terwijl de rest van de stam nog kibbelden of ze links- of rechtsaf gingen slaan bij het hunebed had de jager al drie sporen gevonden en een strategische uitkijkplek uitgezocht. Je kon je het niet veroorloven om te lang naar een vlinder te kijken tijdens het jagen op een tussendoortje, want voor je het wist was je zelf een snack!
De dag dat de boer het overnam
Maar toen bedacht de mensheid de landbouw en ging het mis. De boer moet namelijk vooral één ding kunnen: wachten. Geduld hebben. Acht uur lang naar een stukje grond kijken en hopen dat er een sprietje uitkomt. Je moet plannen, wieden en elke dag precies dezelfde routine herhalen. De wereld is sindsdien ingericht door die boeren. Alles draait om structuur, lange termijn en discipline.
“Ja maar Josan, schreef jij de vorige keer niet over hoe je de uren naar je moestuinplantjes staarde?” Ja, de ironie is niet aan mij verloren gegaan. Ik ben degene die de vorige blog vulde met moestuinverhalen. Maar met de hand inzaaien, met de hand bemesten, met de hand oogsten en met de hand verwerken ZONDER dikke John Deere onder mijn kont? Nee. Stokongelukkig. Maar terug naar de jagers.
De biologische alarmdienst
Als je naar jezelf kijkt door een jagersbril zijn al je ‘lastige’ trekken ineens logisch:
Snel afgeleid? Welnee! Je bent gewoon hyperalert. Impulsief? Je bedoelt bliksemsnel beslissen. Wel handig als er iets met sabeltanden op je afrent. Hyperfocus? De modus waarin je urenlang een spoor volgt tot er eten op tafel komt.
Dat gezegd hebbende. Ik zou geen jager zijn. Ik vind konijntjes en hertjes veel te schattig. Zelfs sabeltandtijgers zien er voor mij uit alsof ze onder hun kinnetje gekriebeld willen worden en kusjes op hun buik willen. Maar een verzamelaar ben ik ook niet. Hoe checken we of iets giftig is? Juist. We proeven. Een normaal mens zou dat voorzichtig aanpakken, misschien eerst een klein hapje, even afwachten. Ik prak gewoon een handvol besjes in mijn muil om diezelfde avond dood neer te vallen. Of ik raak in een psychose van een verkeerde paddenstoel. Lachen, maar niet echt praktisch.
Nee. Ik zie mezelf als alarmdienst van de stam. Terwijl de rest rustig hun mammoet-stoofpotje zit weg te lepelen, zat ik waarschijnlijk met een verhoogde hartslag naar een bosje te wijzen omdat ik geritsel hoorde. De rest vond me gegarandeerd bloedirritant, tot die ene keer dat het géén egel was die uit de bosjes kwam. Ha!
Overleven in 2026
Nu we in 2026 leven, botsen die jagers-hersenen nogal met wat er van ons gevraagd wordt. We moeten plannen, mailtjes beantwoorden, op tijd zijn en ook nog enigszins representatief voor de dag komen. We krijgen dat ene pakketje maar niet geretourneerd, ons huishouden escaleert geregeld, en dan. Ja. ADHD.
Tegenwoordig proberen we onze weg te vinden in een wereld vol strakke schema’s en administratie, terwijl ons brein stiekem nog steeds aan het scannen is naar tijgers in de kantoortuin.
Misschien ben ik dus niet verkeerd gebouwd? Misschien ben ik gewoon tienduizend jaar te laat geboren. Wat ook wel weer bij me past, eerlijk gezegd.
Ik kom namelijk altijd te laat.
(En mocht er ooit een sabeltandtijger door Drenthe sluipen dan ben ik de eerste die hem ziet. Tot die tijd kriebel ik de kinnetjes van mijn eigen huistijgers)
Samen met mijn eigen tijger 👇
